Tin trong nước
Giải trình tự gene người Việt cần hợp tác giữa viện trường và doanh nghiệp
(sokhcn.cantho.gov.vn - 17/06/2019):

Việc đầu tư và khuyến khích cácnghiên cứu về hệ gene và giải trình tự hệ gene một cách hệ thống sẽ góp phầnđem lại cho Việt Nam các kho dữ liệu quý giá, qua đó ngành y có thể khai tháclâu dài để hỗ trợ công tác chăm sóc sức khỏe và điều trị bệnh tật, đặc biệt làcác loại bệnh ung thư, di truyền.

Nhữngvấn đề đó đã phần nào được thảo luận trong hội thảo “Sự kết hợp của giải mãgene và trí tuệ nhân tạo: Một cách tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe” do BộKH&CN tổ chức ngày 28/5/2019 với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế vàhơn 100 nhà khoa học thuộc trường Đại học Y Hà Nội, Học viện Quân y, Viện Hànlâm KH&CN Việt Nam, Viện Huyết học truyền máu Trung ương… cùng các chuyêngia quốc tế.

Dữliệu gene quan trọng nhưng thiếu hụt

Vớinhững thành quả ban đầu từ những dự án giải mã hệ gene người cũng như sự cậpnhật nhanh chóng của các máy giải trình tự hệ gene thế hệ mới, lĩnh vực nghiêncứu di truyền đã có nhiều bước phát triển vượt bậc, đưa việc chăm sóc sức khỏevà điều trị sức khỏe sang một bước ngoặt mới, y học chính xác (precisionmedicine). Nhấn mạnh đến điều này tại hội thảo, GS. Roy Perlis - Giám đốc Trungtâm Xuất sắc về Khoa học Di truyền, trường Y (ĐH Harvard) cho biết: “Khác vớimô hình truyền thống ‘một gene, một bệnh’ trước kia (mỗi biến dị di truyền hiếmgặp sẽ gây ra một loại bệnh), thực tế cấu trúc gene liên quan đến những cănbệnh nguy hiểm phổ biến như ung thư vú, tiểu đường loại II, tâm thần phânliệt,… rất phức tạp và do nhiều vùng gene khác nhau quy định”. Ông lý giải,chẳng hạn, có tới 44 vùng gene khác nhau liên quan đến rối loạn trầm cảm nhưngmỗi biến dị chỉ tạo nên một ảnh hưởng nhỏ. Trong trường hợp này, câu hỏi đặt ralà làm thế nào để tìm được tất cả những biến dị này, từ đó sẽ có cách dự đoánhoặc điều trị phù hợp.

Đểtrả lời câu hỏi trên cũng như nhiều câu hỏi khác liên quan đến bệnh tật, ngàynay các chuyên gia và các bác sỹ có thể tra cứu nhiều dữ liệu gene người, vốnđã được các tổ chức trên thế giới giải mã và lưu trữ trong các ngân hàng genenhư Biobank (Anh), Mycode (Mỹ)… Dựa trên kiểu hình bệnh, họ có thể dò tìm cácbiến thể gây bệnh trong số các dữ liệu này, góp phần xác định được nguyên nhângây bệnh.

Tiệnlợi và nhanh chóng là thế nhưng có một nhược điểm đang tồn tại là dữ liệu trongcác ngân hàng gene này lại không đa dạng về chủng tộc. GS. Roy Perlis cho biết,những dữ liệu có sẵn tại các ngân hàng gene trên thế giới đa số tập trung vàongười gốc Bắc Âu, do đó, những khám phá trong nghiên cứu và y học từ ngân hànggene này rất có lợi cho người Bắc Âu nhưng lại không chính xác cho những ngườithuộc chủng tộc khác. “Nhiều rủi ro bệnh từ những biến dị phát sinh ở các chủngtộc khác vẫn chưa được khám phá”. Hiện tại, nhu cầu giải mã gene của các chủngtộc khác là rất lớn, và theo nhận định của ông, “đây là xu hướng quan trọng vớicả khoa học và thương mại”.

Đồngtình với ý kiến trên, ông David Strohm, đối tác tại Grey Partners, một trongnhững quỹ đầu tư mạo hiểm lâu đời nhất trên thế giới, thành lập từ năm 1965,cho biết, trong cơ sở dữ liệu và mô hình di truyền toàn cầu, Việt Nam nói riêngvà Đông Nam Á nói chung còn ít dữ liệu di truyền. Nguyên nhân là do công nghệgiải mã gene tiên tiến còn ít phổ biến ở Việt Nam và Đông Nam Á và nếu ngườidân ở đây có ý định giải mã hệ gene của mình thì họ thường tìm đến các dịch vụxét nghiệm tại nước ngoài hơn, dẫn đến việc không chỉ mất nhiều thời gian vàchi phí của họ mà còn làm mất đi của khu vực những dữ liệu gene quý. “Với sựthiếu hụt dữ liệu này, liệu các phương pháp của y học chính xác có thể được ápdụng một cách thực sự trên người Việt Nam và Đông Nam Á? Các công trình nghiêncứu điều trị bệnh hay các hãng dược phẩm khi chế tạo thuốc sẽ không dựa vào dữliệu cho hệ gene chuyên biệt của người Việt Nam và Đông Nam Á”, ông Strohm bàytỏ.

Trướcnhững thực tế này, một số tổ chức tư nhân đã mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứugiải trình tự gene người Việt. Năm 2018, Viện Big Data (Vingroup) đã đầu tư 4,5triệu USD cho dự án “Xây dựng cơ sở dữ liệu hệ biến dị di truyền cho quần thểngười Việt” dựa trên việc giải trình tự toàn bộ hệ gene của 1.000 người, kéo dàitrong vòng 5 năm, bắt đầu từ năm 2019. Ngoài ra, Genetica – một startup do TS.Cao Anh Tuấn, chuyên ngành Khoa học máy tính tại Đại học Cornell, thành lậpnhằm cung cấp các dịch vụ giải mã gene bằng AI, tập trung vào gene người Việt.“Chúng tôi muốn đưa dữ liệu gene người Việt Nam và châu Á vào bản đồ gene thếgiới”, TS. Cao Anh Tuấn cho biết.

Điểmkhó trong quản lý dữ liệu gene

Đómới chỉ là sự nhạy bén trong đầu tư của một vài tổ chức tư nhân, những nơi đánhgiá nhanh nhạy được khả năng thương mại lâu dài của y học chính xác trên thịtrường chăm sóc sức khỏe con người. Để có được sự phát triển vững chắc, có lẽViệt Nam không có cách nào khác là học hỏi cách làm của những quốc gia đi trướcvà đã gặt hái được thành công bước đầu như Mỹ, Anh, Singapore…, thậm chí TháiLan, một quốc gia Đông Nam Á khác cũng đã bắt đầu có những kế hoạch cho chươngtrình giải mã hệ gene của riêng mình.

ÔngDavid Strohm cho rằng, để rút ngắn thời gian, Chính phủ Việt Nam cần có nhữngchương trình đầu tư dài hạn, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và viện nghiêncứu hợp tác nghiên cứu, trước hết là để có được những kho dữ liệu gene chung,cơ sở quan trọng để các chuyên gia khai thác.

Tuynhiên, để có được chiến lược phát triển lâu dài, ông cũng đưa ra một góp ý quýbáu, việc xây dựng các trung tâm giải trình tự gene là điều cần thiết nhưngcông việc quản lý và điều hành nó sẽ liên quan đến hàng loạt các tiêu chuẩn vềcơ sở hạ tầng, quy trình, con người,… và do những cơ quan có thẩm quyền lập.GS. Roy Perlis lấy ví dụ ở Mỹ, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA)sẽ là đơn vị chứng nhận tiêu chuẩn an toàn của các thiết bị liên quan đến giảitrình tự gene. Đối với những ứng dụng AI trong lĩnh vực này, FDA cũng chịutrách nhiệm rà soát các thuật toán và khả năng diễn giải. Do vậy, bất cứ mộtphương pháp phân tích hệ gene nào muốn được áp dụng trực tiếp lên con người,phải được FDA chấp thuận thông qua.

Dữliệu gene là một vấn đề còn rất mới với Việt Nam, do đó chưa có những quy địnhpháp luật về cơ sở dữ liệu hệ gene và chưa kiểm soát được việc sử dụng nhữngứng dụng hệ gene. Có thể, điều này sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro và trái với quy địnhcủa Tuyên bố toàn cầu về hệ gene người và quyền con người mà Việt Nam là thànhviên.

Vớinhững kinh nghiệm đã có được trong quá trình tham gia các dự án nghiên cứu vềgene ở Mỹ, giáo sư Strohm lưu ý, việc xây dựng chính sách phù hợp là điều kiệntiên quyết để các tổ chức đầu tư vào nghiên cứu giải trình tự gene ở Việt Nam.Đây sẽ là một trong những cơ sở quan trọng để Việt Nam triển khai các dự án nghiêncứu về hệ gene và giải trình tự gene, kịp thời nắm bắt xu hướng chăm sóc sứckhỏe và điều trị bệnh tật của thế giới.

 

 
Tin tức khác
Ứng dụng công nghệ sấy hồng ngoại để sản xuất trà táo mèo và bột dinh dưỡng chùm ngây phục vụ xuất khẩu
Phát hiện vi khuẩn bằng đĩa giấy lọc hấp phụ luciferase và luciferin
Khảo sát điều kiện tách chiết sophorolipid từ dịch lên men Candida bombicola và thử nghiệm hoạt tính sinh học
Hấp thụ các ion kim loại Cu2+, Cd2+ và Pb2+ bằng nano chitosan chế tạo từ chitosan cắt mạch bằng bức xạ Co-60
PHÂN LOẠI NGAO GIÁ Ở TỈNH QUẢNG NINH BẰNG TRÌNH TỰ AND VÙNG GIEN COI
Thông báo
Thông báo chuẩn bị hồ sơ đăng ký giao trực tiếp thực hiện từ năm 2019 thuộc Chương trình CNSH
Thông báo số 1: Hội nghị Công nghệ sinh học toàn quốc – Khu vực phía Nam lần thứ II năm 2011
Quyết định 490/QĐ-BNN-KHCN điều chỉnh cá nhân chủ trì đề tài thuộc “chương trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp và ptnt đến năm 2020”.
THÔNG BÁO TUYỂN CHỌN TỔ CHỨC VÀ CÁ NHÂN CHỦ TRÌ NHIỆM VỤ KH&CN
Kết quả khảo nghiệm đánh giá an toàn sinh học đối với đa dạng sinh học và môi trường
Văn bản mới
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông báo giao trực tiếp tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ KHCN...
Quyết định 490/QĐ-BNN-KHCN điều chỉnh cá nhân chủ trì đề tài thuộc “chương trình trọng điểm phát triển...
Quyết định phê duyệt danh mục nhiệm vụ khoa học và công nghệ đưa vào tuyển chọn, giao trực tiếp bắt đầu...
Về việc cấp bằng bảo hộ giống cây trồng mới (kèm danh mục)
Bổ sung 71 chỉ tiêu tuyển sinh đào tạo thạc sĩ năm 2011 cho Trường Đại học Lâm nghiệp
Về việc giao dự toán NSNN năm 2011(Kinh phí bổ sung sự nghiệp khoa học Công nghệ năm 2011- nhiệm vụ cấp...
Giao dự toán ngân sách nhà nước năm 2011 (đợt 4) Kinh phí xử lý sự cố đê điều năm 2011 (Phụ lục kèm theo)
Tài Liệu mới
Rút ngằn thời gian vi nhân giống lan hồ điệp
Công nghệ sinh học trong nông nghiệp
Ảnh hưởng của các yếu tố sinh học lên sự nảy mầm
Kỹ thuật trồng hoa lan Mokara
Liên kết Website
Vụ khoa học công nghệ và môi trường bộ NN và PTNT
Viện công nghệ sinh học
Bộ nông nghiệp vf phát triển nông thôn
Agbiotech Việt Nam
Báo Nhân Dân
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia
Thống kê truy cập
Số người đang online: 26
Tổng số lượt truy cập: 875500
Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn
Copyright © 2011 Văn phòng Công nghệ sinh học - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Địa chỉ : Số 02 Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : (024) 38436817 - Fax: (024) 38433637
Email: webmaster@agrobitotech.gov.vn. Web site: www.agrobiotech.gov.vn